Ortodonti

Çene, diş ve yüz bozukluklarının teşhis, tedavi ve önlenmesi ile ilgilenen bilim dalıdır. Ortodontik tedavi,  çocuklarda çene gelişimine yardım ederek dişlerin doğru pozisyonlarda olmalarına yardımcı olur, yetişkinlerde ise var olan çapraşıklık ve kapanış düzensizliklerinin, ayrıca  çene yüz bozukluklarının düzeltilmesini sağlar. Ortodontik tedavi ile daha sağlıklı bir ağıza, daha estetik bir görünüme ve daha uzun süre ağzınızda kalacak dişlere sahip olabilirsiniz.
Ortodontist kimdir?

Ortodontist; ortodontik bozukluklar ve tedavileri üzerine uzmanlık eğitimi almış diş hekimlerine denir Ortodontik tedaviler,  5 yıllık Diş hekimliği eğitimini  takiben en az 4 yıl ortodonti uzmanlığı eğitimini tamamlayarak “Ortodontist “ ünvanı almış  uzman hekimler tarafından yapılmalıdır.. 5 yıllık Diş Hekimliği eğitiminden sonra en az 4 yıllık Ortodonti uzmanlık veya doktora programına kabul edilmiş ve bu süreç sonucunda bir uzmanlık tezi hazırlayarak ve gerekli sınavları geçmiş olan kişiler ortodonti uzmanı olurlar. Ortodonti uzmanlığı uzun süreli bir eğitim ve pratik gerektirir.

ORTODONTİ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Ortodontik tedavi dişlerin  üzerine veya çene kemiğine uygulanan sabit ya da takıp çıkarılabilen çeşitli apareyler yardımıyla yapılır. Bu apereylerin  hangi şekilde olacağı isteğe bağlı değil, tedavinin gereklerine göre belirlenir.
Hareketli aygıtlar;

Daha çok 7-12 yaş arası karışık dişlenme döneminde kullanılan hareketli aygıtlar, çene gelişimine yardımcı olur ve  daimi dişlerin sürmesine rehberlik eder.

ORTODONTİK AYGIT ÇEŞİTLERİ NELERDIR?

Metal braketler;  En sıklıkla kullanılan ortodontik aygıtlardır. Dişlerin üzerine tek tek yapışan bu braketler, aralarından geçen ortodontik teller sayesinde dişleri hareket ettirirler.

Şeffaf Braketler;  Diş renginde veya tamamen şeffaf malzemeden üretilen bu braketler de metal braketler ile aynı prensipte çalışır. En önemli farkı daha az gözükmesidir. Bunun yanında daha fazla bakım ve dikkat gerektirmesi açısından daha çok erişkinlerde kullanılır.

Lingual braketler; Dişlerin iç yüzeyine yapışan sabit metal braketlerdir. En önemli özelliği dışarıdan hiç görülmemesidir. Tedavi tekniğindeki farklılıklardan dolayı önden takılan braketlere göre tedavi süreleri daha uzundur.

ORTODONTİK TEDAVİ NEDEN ÖNEMLİ?

Bireylerin çoğu öncelikle diş çapraşıklığından ötürü estetik kaygısıyla ortodontiste başvururlar. Ancak diş çapraşıklıkları estetiğin yanı sıra pek çok probleme sebep olmaktadır. Malokluzyon dediğimiz kapanış bozuklukları sadece estetik problem olmayıp aynı zamanda çiğneme ve konuşma bozukluklarına da sebep olur. Çapraşık dişlerle ağız hijyenini sağlamak daha zor olduğu için daha kolay çürük oluşur. Yine aynı şekilde plak birikimi ara yüzlerde artarak, diş eti çekilmeleriyle birlikte diş eti hastalıkları oluşur. Dişlerdeki çapraşıklık dolayısıyla alt ve üst dişler normal kapanışına gelemez, kuvvetler çene kemiklerine dolayısıyla ekleme normal iletilemez. Bu da eklem problemleri (Ağız açıp kapamada klik sesi)’nin oluşmasına neden olur.  Özellikle üst çenesi ileride olan veya üst dişleri olması gerekenden daha ileride olan çocuk veya bireylerde travmanın (Düşme, top çarpması gibi) ön dişleri daha çok etkilediği ve ön dişlerde sıklıkla kayıplara yol açabildiği gözlenmiştir. Özellikle alt ve üst ön dişlerinin arasında olması gerekenden fazla açıklık bulunan bireylerde bazı seslerin telaffuzu zorlaşır ve bu da konuşma bozukluklarına yol açabilir. Çeneler ve dişler arasındaki uyumsuzluk sonucu bazen dişler yer bulamayıp gömülü kalabilirler. Gömülü dişler komşu dişlerin köklerini eritebilir veya gömülü dişlerin etrafında kistler oluşabilir ve patolojik sonuçlara yol açabilir. Güzel bir gülümseme ve güzel dişler kişinin kendine olan özgüvenini arttıracağı gibi sosyal yaşantısında da olumlu etkiler yaratır. Bireyin toplumdaki yerinde güzel bir gülüşün ve estetiğin önemi kaçınılmazdır.

ORTODONTİSTE NE ZAMAN GİDİLMELİ?

Çocuklarda süt dişleri 6 aylıkken sürmeye başlayıp 2,5 yaş civarında tamamlanır. Daimi dişler 6-7 yaşlarında sürmeye başlar ve 12 yaşına kadar devam eder. Bu dönemde yani daimi dişlerin sürmeye başlamasıyla birlikte olası ortodontik problemlerin teşhisi ve mevcutsa durdurulması için ortodontik muayene yapılması faydalıdır. Çene bozukluklarında 7-8 yaşlarında erken müdahale gerekebilir. Sadece dişlerin düzensizlik gösterdiği durumlardaysa tedavi için genelde daimi dişlenmenin tamamlanması beklenir. Erişkin hastalardaysa dişler her zaman hareket ettirilebilir ancak artan yaşın tedavi süresini ve tedaviye olan toleransı azaltacağı unutulmamalıdır.

ORTODONTİK TEDAVİ SÜRESÜ NE KADARDIR?

Ortodontik tedavilerin süresi bireyden bireye ve yapılacak tedavinin şekline göre değişmektedir. Sadece dişleri ilgilendiren bozuklukların tedavisi, dişlerle birlikte çene düzensizlikleri olan bozuklukların tedavisine oranla daha kısa sürer. Ortalama 6-24 ay arasında ortodontik ve ortopedik tedavilerde olumlu sonuç alınabilir. Tedavi süresinin azalması veya uzaması tedavi gören bireye de bağlıdır. Tedavi süresince dişlerin ve diş etlerinin sağlığının korunması, yenmemesi gereken yiyeceklerden uzak durulması, tedavide uygulanan apareylerin doğru ve düzgün kullanılması tedavi süresini etkileyen faktörlerdendir.

ORTODONTİK TEDAVİ AĞRI VEYA ACIYA SEBEP OLUR MU?

Dişlerinize braketlerin takılması sırasında herhangi bir şekilde canınızın yanması söz konusu değildir. Kontrole geldiğiniz aylık periyodlarınız esnasında dişleriniz üzerindeki ark telleri değiştirilip tekrar kuvvet uygulanacağından, her randevu sonrası çok kısa süreli olarak hafif bir hassasiyet hissetmeniz normaldir.

BRAKETLERİN BAKIMI NASIL YAPILMALIDIR?

Tedavi süresince dikkat edilmesi gereken en önemli husus ne yenilirse yenilsin yemekten hemen sonra dişlerin fırçalanmasıdır. Her fırçalamadan sonra braketlerin etrafının yeterince temizlenip temizlenmediği aynada dikkatlice kontrol edilmelidir. Braketler besin artığı ve bakteri plağı birikimi için oldukça uygun bir dizayna sahiptirler. Diş fırçalamanın yanında günde bir kez akşamları diş ipiyle veya ara yüz fırçalarıyla braketlerin ve dişlerin arası iyice temizlenmelidir. Ayrıca her 6 ayda bir mutlaka diş ve dişetlerinin kontrolü ve gerekiyorsa bakımı yaptırılmalıdır.
Tedavi süresince nelere dikkat etmek gerekir?

Tedavi sürecindeki en önemli faktör  hasta ve doktor arasında oluşan  uyumdur. Tedavi süresince verilen randevu günlerine uyulmalı ve doktorun vereceği görev ve sorumluluklar yerine getirilmelidir. Tedavinin başarıya ulaşması için en önemli faktörlerden birisi de diş ve ağız bakımıdır. Diş ve diş etlerinin sağlığı tedavinin başarı ve süresini doğrudan etkiler.

Tedavi esnasında elma, havuç gibi sert gıdalar ısırarak yenmemelidir. Bu tür gıdaları küçük parçalara ayırarak yemek gerekir. Ayrıca yine ısırarak tüketilen ekmek arası sandviç, hamburger türü yiyecekleri de tedavi süresince yememek daha uygundur. Fındık, ceviz gibi kuruyemişlerin ayrıca kiraz, erik, zeytin gibi besin maddelerinin çekirdekleri çıkarılmadan yenilmesi ağızdaki braketlere zarar verme olasılığı olduğundan uygun değildir.

ORTODONTİNİN YAŞ SINIRI VAR MI?

Ortodontik tedavi için yaş sınırlaması yoktur. Dişsel düzeltmelerde yaş önemli değildir, dişleri çevreleyen kemikleri sağlıklı olan herkese ortodontik tedavi uygulanabilir. Hasta kaç yaşında olursa olsun diş çapraşıklıkları düzeltilebilir. Ancak bireyin çene kemiklerinde bir düzensizlik söz konusuysa (üst çene veya alt çene ileriliği veya geriliği) bu durumda ortodopedik tedavi gerekmektedir ki bu tedavinin zamanlamasına hasta birebir muayene edildikten sonra karar verilebilir.

TELSİZ TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?

Ortodontik tedavi söz konusu olduğunda özellikle erişkin bireyler tellerin dış görünüşlerini etkileyeceğinden korkarak ortodontik tedaviye adım atamayabilir. Bu sorun, şeffaf plaklarla uygulanan  tedavi sayesinde günümüzde aşılmıştır. Diş telleri aralarına yiyecek kaçabildiği için hastaya rahatsızlık verebilmekte ve genel itibariyle metal oldukları için ağızda istenmeyen bir görüntü oluşturabilmektedir.Şeffaf plaklarla bu sorun giderilmekte estetik kaygı oluşturmadan tedaviyi mümkün kılabilmektedir. Plaklar istenildiği zaman çıkartılabildiği için önemli toplantılarda ya da nişan, düğün veya mezuniyet gibi özel günlerde plaklarınızı çıkartarak tedaviye kısa süreyle ara da verebilirsiniz.

Tedaviye başlamadan önce, dişlerinizin tedavi sonunda nasıl olacağını görmeniz mümkün olabilmektedir. Hastaya tedavisinin sonunda dişlerinin nasıl olacağının gösterildiği animasyon oluşturulmaktadır. Tedavi sonucunun hastaya gösterilmesi ve ortodonti uzmanınca da onaylanmasından sonra şeffaf plaklar hastaya özel olarak üretilmektedir.

TELSİZ ORTODONTI/ ŞEFFAF PLAK AYRICALIKLARI NELERDİR?

Şeffaf apareyler tamamen şeffaf plaklardan oluşmaktadır. Bu sayede dışarıdan bakıldığında görülmezler. İstenildiği zaman takıp çıkarma imkanı bulunmaktadır. Metal diş tellerinde olduğu gibi estetik bir kaygı yaşanmaz. Ağız kokusu, damağa telin batması, diş fırçalama da yaşanan bütün sıkıntıları çözen bir tedavi yöntemidir. Sesinize ve konuşmanıza etki etmez. Tedavinizin daha hızlı tamamlanmasını sağlar. Her yaşta uygulanabilmektedir.

ŞEFFAF PLAK BAKIMI NASIL OLMALIDIR?

Fırçalama şekli:

Diş ve dişeti hastalıkları, ağızda biriken bakteri plağının yeteri kadar temizlenmemesi sonucunda oluşur.  Diş telleriniz oluşan bakteri plağının temizlenmesini zorlaştırır. Bu yüzden dişlerinizi her zamankinden daha uzun süreyle fırçalamalısınız. Tavsiye edilen fırçalama süresi, günde en az 3 kez 3 er dakikadır.  Unutmayın ki; Sağlığı bozulmuş Diş ve dişetleri, tedavinizin sonuca ulaşmasına engel olacaktır. Hekiminizin tavsiye ettiği diş fırçalarını kullanın. Diş fırçasını önce  tellerin üstünde kalan dişeti bölgesine uygulayın. Fırçalama şekli dairesel hareketler olmalıdır. Fırçanızı, kılları tellere doğru açı yapacak şekilde tutun. Bir uçtan diğer uca tüm dişlerinizi fırçaladıktan sonra, diş fırçasını tellerin alt kımında kalan bölgeye uygulayın. Fırçanızı yine , kılları tellere doğru açı yapacak şekilde tutun. Son olarak dişlerinizin iç kısımlarını aynı şekilde dairesel hareketlerle fırçalayın. Tüm bu işlemleri alt dişlerinize de uygulayın. Unutmayın ki tüm bu işlemleri yaptığınızda fırçalama en az 3 dakika sürecektir.

tüketilen yiyecek ve iceceklere dikkat edilmelidir:

Asitli içecekler ( Kola, Gazoz, meyveli soda vb)  braketlerinizin kopma direncini zayıflatır ve kırılmasına sebep olur. Braketiniz koptuğunda tedaviniz aksamış ve tedavi süreniz uzamış olacaktır. Asitli içecekler ayrıca braket çevresinde birikme yaparak diş çürümelerine sebep olabilir.
Bazı sert meyve ve sebzelerin direkt olarak ısırılarak yenilmesi braketlerinizin kolaylıkla kırılmasına sebep olabilir. Bu yüzden Elma, Armut, Erik, Havuç gibi tüm sert meyve ve sebzeler bıçakla dilimlenerek ve çekirdekleri ayrılarak yenmelidir.
Sert kabuklu ekmek,  Fındık fıstık gibi kuruyemişler , patlamış mısır ve benzeri yiyecekler de braketler için sakıncalı yiyeceklerdir.
Unutmayın ki braketleriniz hiçbir şeyi yemenize engel değildir.  Sadece yeme şeklinize dikkat etmeniz gerekmektedir.

muayeneler aksatılmamalıdır:

Tedaviniz süresince doktorunuzun sizi 4- 6 haftalık aralıklarla görmesi gerekecek ve randevularınızı bu doğrultuda hazırlayacaktır.
Lütfen size verilen randevuları aksatmayın. Unutmayın ki zamanında uygulanmayan işlemler tedavinizde gecikmelere sebep olur.

tr_TRTürkçe